Do schorzeń układu nerwicowego zaliczamy także depresję. W znaczeniu medycznym jest to występowanie przez długi czas  (tygodnie, miesiące), niekiedy nawet bez wyraźnej przyczyny, chorobowych stanów obniżonego nastroju. Najczęściej towarzyszące temu zjawisku objawy to smutek i przygnębienie, zmniejszenie aktywności, zmęczenie. Obniżenie nastroju jest zazwyczaj niezależne od zdarzeń bieżących i nie ulega większym zmianom w kolejnych dniach. Najczęstszym objawem depresji są: brak zainteresowania otoczenia i chęci do życia oraz zaburzenia koncentracji. Stanom tym ponadto towarzyszą -  ogólny niepokój wewnętrzny, złe samopoczucie fizyczne, brak apetytu oraz zaburzenia trawienne. Mogą też występować skłonności do narzekania, zaburzania snu, poczucie winy (nieuzasadnione), obniżenie samooceny oraz przekonanie o swojej małej wartości. O depresji mówimy tylko wtedy, gdy kilka z wymienionych objawów występuje jednocześnie. Zakres możliwości leczenia depresji sięga od psychoterapii przez psychiatrię z zastosowaniem leków aż po elektrowstrząsy. O wyborze  rodzaju terapii decyduje stan pacjenta. Osoba cierpiąca na depresję nie jest w stanie pomóc sobie sama. Członkowie rodziny chorego lub bliscy przyjaciele powinni zwracać uwagę na wszelkie niepokojące oznaki, utrzymujące się u chorego przez dłuższy czas, i w miarę możliwości starać się położyć im kres. Depresja może trwać wiele tygodni, miesięcy, a nawet kilka lat. Może wykazywać nasilenie od łagodnego poprzez umiarkowane do ciężkiego, przy czym stany te mogą okresowo ustępować i powracać.
Wszelkiego rodzaju zaburzenia w sferze nerwowej są bardzo niebezpieczne dla naszego zdrowia. Prowadzą do zaburzenia naszej równowagi  życiowej a nawet do prób samobójczych. Życie jest zbyt cenne, by niszczyć je nadmiernym stresem. Dlatego należy zachować umiar i spokój umysłu w życiu codziennym. Inaczej doprowadzimy do samoistnej destrukcji oraz wywoływania chorób w naszym organizmie.

Leczenie nerwic może przebiegać dwutorowo. Przyjmuje się, że podstawą leczenia w większości przypadków powinna być psychoterapia, która poprzez zmianę zachowania i interpretacji własnych objawów i bodźców lękotwórczych pozwala przerwać mechanizm błędnego koła (terapia poznawczo-behawioralna). Psychoterapia pozwala również rozwiązać konflikty intrapsychiczne, które leżą u podłoża wielu zaburzeń z tej grupy. Farmakoterapia jest również często stosowaną metodą leczenia tego typu schorzeń. Stosowana jest jako leczenie objawowe, doraźnie lub jako leczenie przyczynowe. W pierwszym przypadku stosuje się przede wszystkim benzodiazepiny – leki antylękowe, np. w lęku napadowym lub w sytuacji, gdy objawy nie pozwalają na podjęcie psychoterapii. W drugim przypadku najczęściej stosowaną grupą leków jest SSRI – leki antydepresyjne drugiej generacji wykazujące się działaniem antylękowym. Nie istnieją jedynie przyczyny czy objawy nerwic. Mamy także do czynienia z jej skutkami. Wtórnymi mogą być: zaniżone poczucie własnej wartości i dążenie do kompensowania go szczególnymi osiągnięciami, czy nadmiernym zaangażowaniem w pracę/ szkołę. Współcześnie za podstawowy skutek nerwicy uważa się zgeneralizowaną utratę radości życia. Szczegółowo może to być np. wypadanie z ról społecznych i rodzinnych, spadek aktywności i wydolności zawodowej, izolacja w domu, a nawet samobójstwa.

Rozpowszechnienie nerwicy w populacji ocenia się na 20-30%, w tym tylko nieliczne wymagają leczenia psychiatrycznego. Reakcje nerwicowe wywołane np. egzaminem, problemami w pracy czy trudna sytuacją materialną ustępują zwykle szybko i nie wymagają leczenia. Zdarza się jednak, że neuroza przyjmuje postać przewlekłą i trudną do wyleczenia.
Najczęstsze przyczyny występowania tego rodzaju choroby nerwowej to problemy w szkole, w pracy, problemy rodzinne, środowiskowe, traumatyczne przeżycia, nieodreagowane urazy, styczność z patologią w życiu osobistym. Zaburzenia powodowane są przez nieuświadomione konflikty wewnętrzne człowieka. Nerwica pojawia się u ludzi którzy są poddawani presji z różnych stron jak u tych, którym nie udaje się radzić z tego typu sytuacjami.
Nerwice mogą obejmować takie objawy jak: objawy somatyczne, zaburzenia funkcji poznawczych i emocji. Do objawów somatycznych należą:

• porażenia narządów ruchu lub pewnych ich części,
• brak czucia (anestezja, analgezja) pewnych obszarów skóry, zaburzenia wzroku, słuchu lub nadmierna wrażliwość na bodźce,
• napięciowy ból głowy, ból żołądka, serca, kręgosłupa, zawroty głowy, drżenie kończyn, kołatanie serca,
• zespoły objawów charakterystyczne dla niektórych chorób czy stanów fizjologicznych (np. urojona ciążą, zaburzenia równowagi, napady drgawkowe przypominające padaczkę, itd.)
• zaburzenia funkcjonowania organów wewnętrznych,
• lęk
• brak motywacji i apatia,
• poirytowanie, przygnębienie,
• zaburzenia snu,
• wybuchowość,
• zaburzenia seksualne (np. zaburzenia erekcji, anhedonia, anorgazmia, wytrysk przedwczesny, zaburzenia tożsamości płciowej)
• zaburzenia funkcji poznawczych to : myślenie natrętne, natręctwa ruchowe, trudności w koncentracji uwagi, subiektywnie odczuwalne zmiany w percepcji rzeczywistości (np. derealizacja),
• Zaburzenia emocji to np. fobie – [patologiczny lęk przed pewnymi przedmiotami (np. ostrymi narzędziami), zwierzętami (np. pająkami, myszami), sytuacjami (lęk przed otwartą przestrzenią - agorafobia, zamkniętą przestrzenią klaustrofobia, lek przed autobusami, tłumem, ekspozycją społeczną, wyjazdami). Czasami w nerwicy lękowej występują stany paniki wraz z paraliżującym lekiem, z silnymi objawami wegetatywnymi, reakcjami ucieczkowymi. Panika może wystąpić indywidualnie, częściej w całej grupie osób. Głównymi metodami leczenia jest psychoterapia indywidualna i grupowa oraz psychoanaliza. Skuteczną metodą są także środki przeciwlękowe, jednak łatwo je nadużyć przez co doprowadzić do uzależnienia. Dlatego też stosować można je okresowo i pod kontrola lekarza].

Objawy nerwicowe mogą występować w prawdziwych chorobach psychicznych, czyli psychozach, wskazując jednocześnie, że zdarzają się także u ludzi zdrowych. Można się nawet spotkać z opinią, że u ludzi zdrowych występuje szereg objawów, zachowań, reakcji, które mogą wydawać się objawami typowo nerwicowymi. Powstaje więc pytanie, gdzie jest granica między zdrowiem a nerwicą, niekiedy można się wręcz spotkać z twierdzeniem, że w ogóle jej nie ma. Pomijając fakt, że tego rodzaju sytuacja byłaby paradoksalna – po co mówić o nerwicach , skoro są one identyczne ze zdrowiem- wydaje się jednak, że ta granica istnieje.

W obecnych czasach wyróżniamy wiele rodzajów nerwic.

• Pierwsza - nerwica neurasteniczna jest uważana za najczęstszą postać nerwicy, objawiająca się zwiększoną pobudliwością i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego; niepokojem, niemożnością skupienia uwagi, drażliwością, bólami w okolicy serca, kołataniem serca, bólami głowy, zaburzeniami jelitowymi, osłabieniem czynności płciowych.Dzieli się na: hiposteniczą – ogólne osłabienie bez podłoża organicznego i hipersteniczną – rozdrażnienie, objawy somatyczne: bóle głowy derealizacja, lękliwość, hipersomnia.

• Następnie nerwica histeryczna – to dawne określenie objawów nerwicowych, zaliczamy do nich: nadmierną emocjonalność, zdenerwowanie, demonstracyjność zachowań. Objawami histerycznymi są również tzw. Sceny histeryczne i zamroczenia histeryczne. Sceny- to ostre wyładowania afektywne (połączone z krzykiem, płaczem, odpowiednią gestykulacją wyrażającą gniew) związane przyczynowo i treściowo z określoną sytuacją aktualną. Zamroczenie histeryczne to zwężenie przytomności, czyli skoncentrowanie się wyłącznie na jednej czynności z jednoczesnym wyłączeniem reszty świadomości.

• Nerwica psychasteniczna są to zaburzenie nerwicowe związane z nerwicą natręctw. Chorzy nie potrafią sprecyzować swoich uczuć co nazywane jest mianem ambiwalencji, lub wypracować swojego zdania na pewien temat.

• Nerwica depresyjna to zaburzenie psychiczne należące do chorób z grupy afektywnych.

• Nerwica lękowa – fobia – chory odczuwa stan niepokoju, napięcia, poczucia zagrożenia. Ma obniżoną samoocenę, dominuje poczucie mniejszej wartości, stale nastawiony na porażki i niepowodzenia.

• W przypadku nerwicy natręctw mamy do czynienia z różnymi formami jej objawiania się. Do najczęstszych form należy np. przymus częstego mycia rąk, chodzenie, co drugi kwadrat chodnika czy tylko po jego krawędziach. Często takie zachowanie przeszkadza w życiu codziennym, jest to bardzo ciężki objaw do pokonania ze względu nie tylko na chorobę, ale także na własne podświadome przyzwyczajenia.

• Nerwica hipochondryczna przez niektórych wyróżniana jest jako osobny rodzaj nerwicy. Występują tu dolegliwości somatyczne, przewrażliwienie, skłonność do wyolbrzymiania dolegliwości. Najczęściej spowodowane jest to złym podejściem lekarza do pacjenta, podczas, gdy ten zgłasza się z problemami sfery zdrowotnej.

• Nanankastyczna to wyobrażenia i rytuały redukujące lęk, zespół natręctw i kompulsyjnych zachowań.

• Natomiast  nerwica wegetatywna in. narządowa oznacza zespół  objawów wegetatywnych, takich jak: nadmierne pocenie się, kołatanie serca, objawy żołądkowo- jelitowe, czerwienienie się, dermografizm, drżenie rąk, nagłe stany osłabienia czy nawet omdlenia, które nie znajdują uzasadnień w stanie somatycznym pacjenta.

• Nerwice pourazowe : objawy występujące po urazach somatycznych lub psychicznych. W obrazie chorobowym górują objawy wegetatywne tj. lęk, osłabienie i uczucie zmęczenia.

Zaburzenia nerwicowe wywoływane są konfliktami wewnętrznymi, najczęściej nieświadomymi, a przede wszystkim urazami psychicznymi o zróżnicowanej głębokości i nasileniu. Rzadko występują jako urazy jednorazowe. Najczęściej są to urazy długotrwałe zawierające w sobie kilka wpływających na siebie wzajemnie czynników. Wszelkiego rodzaju konflikty na tle emocjonalnym, uczuciowym, zawodowym czy też rodzinnym mogą wywołać reakcję nerwicową, która przy dalszym udziale stresu może wykazać tendencję do jej utrwalenia.
Główne objawy nerwicy to: lęk, egocentryzm, objawy wegetatywne, objawy błędnego koła. Nerwica bardzo często prowadzi do zaburzeń kontaktów, trudności adaptacyjnych i może także doprowadzić do problemów związanych z wydajnością pracy czy nauki. Lęk to objaw podstawowy, ale mogą towarzyszyć mu także napięcia psychiczne, do których zaliczamy: uczucie znużenia, niedowartościowania, pobudliwość nerwową, przemęczenie, osłabiony nastrój, nadwrażliwość na bodźce zewnętrzne. Często dolegliwościom związanym z napięciem psychicznym towarzyszą zaburzenia snu, słabsza pamięć, bóle i zawroty głowy, dolegliwości układu pokarmowego i krążeniowego a także trudności na tle seksualnym.